26.07.2021R.<\/p>\n
GENIUSZ, CZY POPROSTU NIEUK?<\/strong><\/p>\n Pami\u0119taj\u0105 Pa\u0144stwo, jak dwadzie\u015bcia par\u0119 lat temu, kraj obieg\u0142a sensacyjna wiadomo\u015b\u0107, jakoby nasz rodak \u0141ucjan \u0141\u0105giewka wynalaz\u0142 zderzak samochodowy, kt\u00f3ry zmniejsza skutki zderzenia. I nie chodzi\u0142o tu o zastosowane materia\u0142y samego zderzaka, a o mechanizm zmniejszaj\u0105cy si\u0142y wyst\u0119puj\u0105ce podczas zderzenia.Urz\u0105dzenie zosta\u0142o opatentowane, obsypane mi\u0119dzynarodowymi nagrodami, a jego tw\u00f3rca przez wiele miesi\u0119cy nie schodzi\u0142 z program\u00f3w TV. Podekscytowani dziennikarze roztaczali wizje zmniejszenia skutk\u00f3w kolizji drogowych, w tym wypadk\u00f3w \u015bmiertelnych. Pana \u0141\u0105giewk\u0119 przedstawiano jako geniusza epoki. M\u00f3wiono has\u0142owo \u2013 \u201ezderzak \u0141\u0105giewki\u201d. Pami\u0119tam nawet prezentacj\u0119 w programie telewizyjnym, na kt\u00f3rej pan \u0141\u0105giewka por\u00f3wnywa\u0142 zderzenie samochodu z zainstalowanym urz\u0105dzeniem i bez tego urz\u0105dzenia. Ale niezbyt czytelny i oczywisty by\u0142 ten pokaz. P\u00f3\u017aniej, jak czyta\u0142em, zderzakiem tym zainteresowa\u0142y si\u0119 \u015bwiatowe koncerny motoryzacyjne. ODPOWIED\u0179: 26.07.2021R. GENIUSZ, CZY POPROSTU NIEUK?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-2461","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2461"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3107,"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2461\/revisions\/3107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zbigniewpolit.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nJednak od samego pocz\u0105tku, ka\u017cdy w miar\u0119 rozgarni\u0119ty fizyk zakresu dynamiki, doskonale wiedzia\u0142, \u017ce to mistyfikacja, \u017ce taki mechanizm, kt\u00f3ry zmniejsza si\u0142y niszcz\u0105ce (de facto ujemne przy\u015bpieszenie) podczas zderzenia, nie istnieje. Dlaczego? \ud83d\ude09<\/p>\n
\nBo tak. To jest najkr\u00f3tsza, w\u0142a\u015bciwa odpowied\u017a.
\nGdy w TV sz\u0142y programy o tym wynalazku, w rodzinie za\u015bmiewali\u015bmy si\u0119 na przemian: raz ze zderzaka, drugi raz ze skecz\u00f3w Laskowika. Cho\u0107 przyznam, Laskowik by\u0142 sympatyczniejszy. Wizje pana \u0141\u0105giewki odbiera\u0142em z sympati\u0105. Widzia\u0142em jego zaanga\u017cowanie, wiar\u0119 w swoje idee, wczuwa\u0142em si\u0119 w emocje cz\u0142owieka, kt\u00f3ry mimo braku wiedzy, czego\u015b szuka i idzie w poprzek, w takim nonkonformistycznym stylu. Takich ludzi zawsze ceni\u0119 i wspieram. Ale gdy dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce za spraw\u0105 stoi nauczyciel akademicki i to z tytu\u0142em profesora, zwyczajnie powia\u0142o groz\u0105\u2026
\nWyobra\u017amy sobie zatem, \u017ce mamy 2 identyczne samochody, pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. Jeden ma zainstalowany zderzak \u0141\u0105giewki, drugi, dla zachowania tej samej masy, balast. Balast i zderzak s\u0105 schowane w baga\u017cniku, na oko te\u017c nie wida\u0107 r\u00f3\u017cnic. I nie obchodzi nas co tam jest w baga\u017cniku ze zderzakiem. Czy to jest jaka\u015b przek\u0142adnia, kierat, rakietka czy wodotrysk. Nas interesuje efekt. Co jest pod mask\u0105 z przodu, te\u017c nas nie interesuje. Obydwa auta rozp\u0119dzamy do tej samej pr\u0119dko\u015bci i walimy w mur. Jak Pa\u0144stwo s\u0105dz\u0105 \u2013 czy jedno z nich b\u0119dzie mia\u0142o mniej wgniece\u0144? O w\u0142a\u015bnie, to tylko taki eksperyment w wyobra\u017ani. Ale przejd\u017amy do fizyki. Ot\u00f3\u017c samo zderzenie nast\u0119puje na jakiej\u015b drodze. Liczymy j\u0105 mierz\u0105c przesuni\u0119cie auta od momentu zetkni\u0119cia z murem do zatrzymania. Skoro autor urz\u0105dzenia m\u00f3wi o \u201et\u0142umieniu energii\u201d i zmniejszaniu si\u0142y podczas zderzenia, zdefiniujmy sobie si\u0142\u0119. Ot\u00f3\u017c jest to iloczyn masy cia\u0142a i przy\u015bpieszenia (op\u00f3\u017anienia), z jakim ono si\u0119 przemieszcza. Piszemy: F = m x a. Masy nie zmienimy i wiadomo czym ona jest. Ale zdefiniujmy zatem przy\u015bpieszenie. Jest to stosunek przyrostu (przy op\u00f3\u017anieniu m\u00f3wimy o spadku) pr\u0119dko\u015bci cia\u0142a do czasu, w kt\u00f3rym on nast\u0105pi\u0142. Piszemy: a = (v1 \u2013 v2) : t. Gdzie v1 jest pr\u0119dko\u015bci\u0105 pocz\u0105tkow\u0105, za\u015b v2 pr\u0119dko\u015bci\u0105 ko\u0144cow\u0105. Poniewa\u017c u nas v2 = 0, mo\u017cemy zapia\u0107, \u017ce: a = v1 : t. Widzimy teraz, \u017ce za si\u0142y dzia\u0142aj\u0105ce na zwalniaj\u0105ce cia\u0142o (np. podczas zderzenia) odpowiadaj\u0105 jego pr\u0119dko\u015b\u0107 pocz\u0105tkowa i czas hamowania do zera. No to przejd\u017amy do eksperymentu. Rozp\u0119dzamy auto do pr\u0119dko\u015bci 100 km\/h i walimy w mur. Prz\u00f3d si\u0119 rozkwasi i auto skr\u00f3ci si\u0119, za\u0142\u00f3\u017cmy, o 500 mm. Teraz bierzemy identyczny samoch\u00f3d, ale ju\u017c z maszynk\u0105 \u0141\u0105giewki i z tej samej pr\u0119dko\u015bci walimy w mur. Wracamy do ostatniego wzoru. V1 mieli\u015bmy r\u00f3wn\u0105 100 km\/h, wi\u0119c tej wielko\u015bci si\u0119 nie da zmieni\u0107. Pozostaje czas. Ergo \u2013 si\u0142y dzia\u0142aj\u0105ce przy op\u00f3\u017anieniu zale\u017c\u0105 jedynie od czasu zgniatania maski. Ale wz\u00f3r wi\u0105\u017c\u0105cy czas, pr\u0119dko\u015b\u0107 i drog\u0119 w ruchu jednostajnie przy\u015bpieszonym, wyra\u017ca si\u0119 r\u00f3wnaniem: t = 2s : v. Czyli jak wida\u0107, w naszym przypadku nie mo\u017cna zmieni\u0107 czasu, podczas kt\u00f3rego nast\u0119powa\u0142o zgniatanie auta. No bo nie zmienimy pr\u0119dko\u015bci pocz\u0105tkowej i tych 500 mm te\u017c nie. Jest to wi\u0119c dow\u00f3d na to, \u017ce je\u015bli mamy jakie\u015b cia\u0142o o danej masie, poruszaj\u0105ce si\u0119 z dan\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 i hamuj\u0105ce na danej d\u0142ugo\u015bci toru, to nie mo\u017cna zmieni\u0107 si\u0142y bezw\u0142adno\u015bci wyst\u0119puj\u0105cej w tym ciele, a do tego przekonuje L.\u0141\u0105giweka. Oczywi\u015bcie mo\u017cna, bo chwilowo mo\u017cna zmniejszy\u0107 hamowanie, ale zaraz potem, jeszcze w badanym czasie nale\u017c zwi\u0119kszy\u0107, by \u015brednia wysz\u0142a jak we wzorach. I tak by\u0107 musi, \u201ebo inaczej si\u0119 udusi\u201d, jakby to skwitowa\u0142 klasyk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"